Grondstoffen worden schaarser en duurder. Tegelijk liggen er kansen in bestaande materialen, herstelbare producten en nieuwe diensten. Vlaamse bedrijven uit de hout-, meubel- en textielsector onderzochten het tijdens de CIRCO Track in het voorjaar van 2026. In drie sessies bekeken ze hun producten, diensten en waardeketen en werkten ze onder begeleiding van gecertificeerde trainers aan een concrete case. Voor Juntoo betekende dat nadenken over herstelbare meubels en hergebruik, terwijl Different by Design winkelinterieurs een tweede leven wil geven en Chalet Center de levensduur van houten constructies onderzocht. Wat bleef er hangen na de CIRCO Track?

Juntoo: van een vastgelijmde kast naar een herstelbaar meubel

Bij meubel- en interieurmerk Juntoo begon de CIRCO Track met een brede vraag: hoe kunnen we onze producten en productieprocessen verbeteren en tegelijk rekening houden met de levenscyclus van een meubel? "Dankzij het traject kregen we inzicht in alle do's en don'ts’, vertelt R&D Manager Jan De Groote. "Zo bekeken we de volledige waardeketen: waar wordt een product gemaakt, hoe komt het bij de klant en waar gaat onderweg waarde verloren? Ook het einde van de levensduur kwam in beeld."

Juntoo besloot in de eerste plaats in te zetten op een hersteldienst, zodat klanten hun meubels zo lang mogelijk blijven gebruiken. Vandaag voeren twee techniekers en externe firma’s al herstellingen uit; een verdere opleiding moet die werking uitbreiden. Met Juntoo Second Life Stores wil het bedrijf daarnaast afgedankte meubels opwaarderen tot volwaardige producten voor de tweedehandsmarkt.

Daarmee komt ook het ontwerp van het meubel zelf in beeld. Om een product makkelijk te herstellen, moet het vanaf het begin daarop voorzien zijn. Carcassen van kasten worden vandaag grotendeels voorgemonteerd en verlijmd. Als een onderdeel beschadigd raakt, kan het daardoor moeilijk vervangen worden. "Circulariteit begint dus al bij de tekentafel" zegt De Groote. "We moeten in de productontwikkeling meer aandacht hebben voor herstelbaarheid, onderdelen standaardiseren en meer reserveonderdelen voorzien."

Voor De Groote was vooral de omvang van de materiaalverliezen een eyeopener. "Het is confronterend om te zien hoeveel materiaal verloren gaat en welke impact dat heeft op mens en milieu." De lessen uit het traject helpen bovendien om circulariteit intern op de agenda te zetten. "Het CIRCO-traject geeft je inzicht in de volledige productie, van ontwikkeling tot verkoop. Pas als alle afdelingen mee zijn, krijgt die verandering echt vorm."

Chalet Center: een tuinhuis dat langer meegaat

Chalet Center maakt tuinhuizen, blokhutten, chalets en carports, voornamelijk uit vurenhout en thermowood. De herkomst van het hout wordt vanaf de kap getraceerd. Maar over wat er daarna gebeurt, werd veel minder nagedacht. Wat gebeurt er als een tuinhuis aan het einde van zijn leven komt? De CIRCO Track maakte van die blinde vlek een concreet vraagstuk. Een goed onderhouden tuinhuis kan volgens Chalet Center dertig tot vijftig jaar meegaan. De uitdaging is om daar nog jaren aan toe te voegen. 

"Een van de pistes die uit de CIRCO Track kwam, is een servicecontract voor klanten" zegt productiemanager Jurgen De Muynck. "In plaats van een tuinhuis te verkopen en het onderhoud aan de eigenaar over te laten, willen we bekijken of we dat onderhoud zelf kunnen opnemen. Dat kan gaan van kleine ingrepen bij de seizoenswissel tot een nieuwe behandeling met beits of verf. Zo kunnen we de levensduur relatief eenvoudig met zo’n tien jaar verlengen. Werner, mijn collega die het traject meevolgde, kijkt ook naar mogelijkheden om houtsoorten met een langere levensduur te gebruiken. Dat heeft wel praktische en economische grenzen: onze machines kunnen niet zomaar met elke houtsoort werken en een investering daarin is vandaag niet vanzelfsprekend."

De CIRCO Track maakte vooral de schaarste van grondstoffen tastbaarder. "Voor het traject stond ik er nauwelijks bij stil", zegt De Muynck. "Dat sommige grondstoffen tegen 2050 uitgeput dreigen te raken, voelt plots een stuk dichterbij." Die aandacht voor grondstoffen bracht hij mee naar zijn eigen afdeling. "Tijdens de wekelijkse teammeeting vroeg ik om zuiniger met het hout om te gaan. Wanneer bij het frezen een langere balk wordt gebruikt dan nodig, blijft er bijvoorbeeld een stuk hout over. Die reststukken moeten we absoluut bijhouden. Daardoor is de afvalstroom al sterk verminderd."

Toch ligt de grootste uitdaging volgens hem niet in de techniek, maar in de organisatie. "Onze case over servicecontracten werd goed onthaald door het management, maar bleef daarna liggen bij de overdracht naar sales en marketing. Circulaire verandering botst vaak op de realiteit van een bedrijf. Werknemers die al tientallen jaren op dezelfde manier werken, schrikken als processen veranderen."

Toch raadt De Muynck ook andere bedrijven aan om de CIRCO Track te volgen. "Je leert gegarandeerd bij. Misschien doe je er niet meteen iets mee, maar op een bepaald moment zet het iets in gang." Er kunnen zelfs nieuwe samenwerkingen uit voortkomen. Zo ontstonden tijdens de CIRCO Track contacten met de andere deelnemers. "Different by Design kan bijvoorbeeld onze verouderde winkels aanpakken, terwijl refurbished meubels van Juntoo een plek in onze winkels kunnen krijgen. Voorlopig zijn dat nog ideeën, maar die contacten zijn een duidelijk resultaat van het traject."

Different by Design: een tweede leven voor winkelinterieurs

Different by Design ontwerpt winkel- en horecaconcepten, van de opmetingen en vergunningen tot de technische uitwerking, werfbegeleiding en opening. Dat begint meestal met een leeg pand en eindigt enkele jaren later met een container vol meubels en materialen. Nochtans zijn die vaak nog in goede staat. "Uit eerder onderzoek bleek dat winkelinterieurs gemiddeld na vijf tot zeven jaar worden vernieuwd", zegt oprichter Ilse Van Doorsselaere. "Dat vinden wij jammer."

Steeds vaker krijgt het bureau de vraag of het ook een deel van het meubilair kan hergebruiken. "Dan begint voor ons de creatieve uitdaging: wat kunnen we hergebruiken, hoe kunnen we het een nieuwe afwerking geven en welke combinaties van oud en nieuw zijn mogelijk?" 

Tijdens de CIRCO Track keek Different by Design naar het bestaande businessmodel. Wat gebeurt er met een interieur als een winkel verhuist? Welke onderdelen verslijten? En hoe kun je een bestaand interieur verfrissen zonder dat de klant het gevoel krijgt dat hij in dezelfde winkel terugkomt? "We kunnen bijvoorbeeld slechts bepaalde zones aanpassen of onderdelen een nieuwe afwerking geven", zegt Van Doorsselaere. "Het resultaat is een vernieuwde winkel, opgebouwd uit een combinatie van bestaand en nieuw materiaal."

De expertensessies met Samsonite en Lifelight maakten duidelijk dat circulair ontwerpen geen vast stappenplan volgt. "Beide bedrijven zijn stap voor stap te werk gegaan en botsten onderweg op obstakels. Je creëert oplossingen die je onderweg evalueert. Uiteindelijk is circulariteit niet het warm water opnieuw uitvinden. Het gaat erom kritisch te kijken naar wat er mogelijk is met de materialen en processen die je al hebt."

Die manier van denken neemt Different by Design mee naar toekomstige projecten. "Een interieurproject in 2027 wordt een eerste test. De winkel doet het nog goed, maar klanten verwachten meer beleving. We willen bekijken welke zones echt aan een upgrade toe zijn.  Je kunt extra prikkeling creëren door het bestaande te combineren met nieuwe elementen."

Ook interesse om een CIRCO Track of Class te volgen? Krijg inzicht in de circulaire economie en je eigen processen en ga aan de slag met concrete tools. Meer info vind je op: flandersdistrictofcreativity.be/innoveren-met-design/circo-in-vlaanderen