Artificiële vloek of intellectuele zegen? 

Wanneer deze vragen vandaag worden opgeworpen, is er één onvermijdelijk agendapunt: AI. Niemand ontspringt de dans, ook de mode niet. Maar in de creatieve wandelgangen (over)heerst er toch vaak een soort argwaan tegenover deze tendens, meer nog dan in andere sectoren. Gehuld in een controversieel jasje blijft AI voor veel makers een dubieus gegeven. De modewereld is in de ban van snelheid en constante vernieuwing, en met de opkomst van AI en het tempo waarmee het zich ontwikkelt, ziet het er niet naar uit dat dit snel gaat veranderen. Integendeel. Maar Ann Claes, co-founder van Masjien en moderator van de sessie Driving engagement and loyalty in the age of AI, stelde het dilemma meteen scherp: de vraag is niet of technologie retail verandert – dat valt niet langer te ontkennen – nee, de echte vraag die zich aandient is hoe technologie op een verbindende manier kan worden binnengebracht. 

Zoals uit de talk die hierop volgt zal blijken, hoeft creativiteit niet de inzet te zijn die op het spel staat. Hoe AI wordt ingezet, is de cruciale factor – AI niet als gedoodverfde saboteur maar als een tool, een middel tot verbinding. Hier kan meteen een mooie parallel worden getrokken met Antwerp.Fashion Festival, dat als initiatief pretendeert noch beoogt de zoveelste modeweek te zijn - Europa telt er intussen al genoeg en ook de relevantie ervan kan vandaag enigszins in twijfel worden getrokken. Antwerp.Fashion Festival is bij wijze van spreken het weerwoord op het exclusieve karakter van de modeweken. Aan de basis? Creativiteit in de kijker zetten op de meest oprechte manier én met oog en ruimte voor verbinding. Daadwerkelijke openheid creëren die alle invalshoeken van mode-minnend binnen- en buitenland verenigt en gedurende vier dagen op één plek samenbrengt: Antwerpen. 

Zoals de modewereld niet kan ontkomen aan AI, zo kan het ook niet rond Antwerpen, op tal van vlakken een geduchte medespeler. Met als voornaamste troef misschien wel de relatief kleine schaal van de stad, zo benadrukte Antwerps schepen bevoegd voor Haven en Economie, Johan Klaps. Deze eigenschap stelt Antwerpen namelijk in staat om snel te schakelen op internationaal vlak. Een stad dus met aanzienlijke economische slagkracht, maar met minstens evenveel inherente culturele waarde en relevantie. 

Vertrouwde haven 

Waar het tijdens modeweken grotendeels draait om materiële luxe, ligt de focus bij Antwerp.Fashion Festival op een luxe die ooit vanzelfsprekend was, maar nu behoort tot misschien wel het hoogste goed dat iemand zich kan veroorloven: aandacht. Meer bepaald aandacht voor talent van eigen bodem. Het opzet was meteen duidelijk: een meerdaags platform waar opkomend talent een plek krijgt naast gevestigde waarden met een al internationale uitstraling. Want ook dat is van tel en klonk meermaals door in het AI-verhaal: het belang van loyaliteit. Zolang dit aspect ontbreekt, blijft het moeilijk om iets duurzaam op te bouwen. Het gebruik van AI staat of valt ermee; met technologie alleen kom je er simpelweg niet. Aandacht is doorslaggevend: aandacht voor het creatieve talent aan de aanbodzijde en voor de klant aan de vraagzijde. 

Door de jaren heen heeft Antwerpen als stad bewezen een ongeëvenaarde bakermat van vertrouwen te zijn. De aandachtsspanne is niet verslapt. Modestudenten van heinde en verre wagen veertig jaar later nog altijd hun kans om toegelaten te worden tot de Koninklijke Academie. En ontwerpers die ver voorbij de landsgrenzen doorbreken, houden voet aan de (Antwerpse) grond. Gedreven door een onvoorwaardelijke trouw aan het netwerk dat ervoor gezorgd heeft dat ze het tot hier hebben geschopt, vinden ze een aanwezigheid in Antwerpen minstens even relevant als elders ter wereld. Het is niet niets dat Walter Van Beirendonck voor zijn 40ste jubileumjaar halt houdt met een show in de Boerentoren, in de stad waar het destijds voor hem allemaal begon. Ook het feit dat Julian Klausner, met slechts enkele weken te gaan tot de modeweek in Parijs, tijd uittrekt uit een wellicht overvolle agenda om in gesprek te gaan met Chioma Nnadi, Head of Editorial Content voor British Vogue, is veelzeggend. 

Voor hen – en zovele anderen – was Antwerpen een opstapje naar meer en groter. Een besef dat ook bij henzelf doorleeft. Operationeel gezien mag een stad als Parijs dan misschien wel de beste keuze zijn; op emotioneel vlak geeft Antwerpen toch vaak de doorslag. Een solide ankerpunt waar verschillende generaties elkaar vinden, gekenmerkt door een ongeziene generositeit om talent blijvend te ondersteunen. Toonaangevende figuren zoals Walter Van Beirendonck en Julian Klausner maken deel uit van een dens netwerk dat zich de afgelopen veertig jaar in Antwerpen heeft afgetekend, net zozeer als de meest recente lichting masterstudenten. 

Van collectie naar collectief

Waar voor modeweken nog vaak de onuitgesproken veronderstelling leeft dat alles binnen geijkte krijtlijnen moet worden uitgezet, biedt Antwerpen meer ruimte om te experimenteren – een aspect dat Julian Klausner studenten aanraadt ten volle te omarmen. Tijdens de modeweken neemt efficiëntie vaak de bovenhand, ten koste van de kunst. De menselijke filter die daar dreigt te vervagen is in het geval van Antwerp.Fashion Festival nog duidelijk aanwezig – alleen al in de selectie van de projecten, waarbij niet wordt uitgegaan van algoritmes, maar zowel nieuwe als klinkende namen naar voren worden geschoven. Hetgeen aandacht verdient, is niet hiërarchisch bepaald – niet de collectie, maar het collectief als uitgangspunt. Het resultaat? Een parcours dat zowel letterlijk als figuurlijk normvervagend aanvoelt eerder dan normbevestigend. Antwerp.Fashion Festival beperkt zich niet tot shows en showrooms, maar zet doelbewust in op multidisciplinariteit. Verbinding ontstaat binnen de gelaagde context van presentaties, talks, installaties, performances, film- en videoscreenings, tentoonstellingen en meer, met aandacht voor zowel ambacht als technologie – de creatieve integriteit waarover Klausner meermaals sprak als ultieme toetssteen. 

Het is haast het schoolvoorbeeld van wat Laura Toledano – Zalando’s General Manager voor West-Europa – verwoordde als een shift van een transactionele naar een inspirerende ervaring. Toledano deed dit specifiek binnen de context van AI en mode, maar een parallel met het vierdaagse initiatief klinkt moeiteloos door in haar woorden. Hetzelfde geldt voor de verschuiving van consumptie naar betekenis, zoals aangehaald door Ashley Krupnik, Senior Consulting Director bij WGSN. Met dat verschil dat cultuur als richtinggevend kompas binnen de Belgische mode nooit een trendgevoelige kwestie is geweest, maar een constante. De Antwerpse creatieve weerbaarheid – een woord dat meer dan eens viel tijdens de Talks – is voor een groot deel bepalend voor de blijvende relevantie van de stad op internationaal niveau. Zo gaat ook Antwerp.Fashion Festival uit van context, eerder dan van pure commercie. Uiteraard maakt het er een onlosmakelijk deel van uit – mode blijft ten slotte een business, maar wel op de meest organische manier, via oprecht en direct contact met makers en hun werk. 

Een 360-gradenbenadering die uitnodigt om ondergedompeld te worden in werelden die verwonderen. Want zoals Ann Claes terecht opmerkte, draaien mode en kunst in de eerste plaats nog altijd om verwondering. Vaak weten we zelf nog niet dat we iets willen of zoeken totdat we het tegenkomen. En in tegenstelling tot wat misschien verondersteld wordt, leren de Talks dat AI deze verwondering niet per definitie in de weg hoeft te staan. Enerzijds kan het ontwerpers administratief en logistiek ontlasten, waardoor er meer tijd vrijkomt voor het creatieve luik, en anderzijds kan het op basis van eerdere voorkeuren suggesties doen die enigszins in de lijn der verwachtingen liggen maar toch weten te verrassen. Als verbindend platform kan AI op die manier visibiliteit bieden aan opkomend talent. En op een gelijkaardige manier vindt verwondering ook een hernieuwde voedingsbodem in Antwerp.Fashion Festival: een fysiek platform dat ook minder bekende namen tot bij een breed publiek weet te brengen, waar ze dat anders misschien minder makkelijk of niet zouden bereiken.     

De toekomst in retrospect 

Ondernemerschap kan al snel eenzaam zijn, zo bevestigden ook Lisi Herrebrugh en Rushemy Botter in hun gesprek met Fashion Talk-host Mimma Viglezio. De gezichten achter het gelijknamige BOTTER – en ook actief als creatief directeursduo bij G-STAR – zien een mogelijk tegengif in samenwerking. Aangestipt door nagenoeg alle sprekers, weeft samenwerking zich als een rode draad doorheen de Fashion Talks. De handen in elkaar slaan blijkt duidelijk iets van alle tijden te zijn en geen trend die al te snel uit de mode dreigt te raken.

Veertig jaar na de tot de verbeelding sprekende doorbraak van de fameuze Zes kent Antwerpen met het Antwerp.Fashion Festival opnieuw een modemomentum. Een eerste aanzet is gegeven om als vanouds te voorzien in structurele steun die het talent van de Zes destijds tot ongekende hoogtes wist te brengen. Toen was er Mode, dit is Belgisch, nu is er Antwerp.Fashion Festival, klonk het bij Managing Director van Flanders District of Creativity Pascal Cools.